नेपाली उखान
छोरी कुटी बुहारी तर्साउनु
सिधै भन्न नसकेर अप्रत्यक्ष रूपमा अर्कैलाई देखाएर वा हप्काएर मुख्य व्यक्तिलाई सचेत गराउने चालबाजी।
पूरा विवरण →खुला लिपि लोकज्ञान
नेपाली उखान
अर्थ, प्रयोग र नजिकको अङ्ग्रेजी अभिव्यक्तिसहित नेपाली उखानहरूको सङ्ग्रह। जम्मा ४२३ प्रविष्टि।
नेपाली उखान
जता काफल पाक्यो, उतै चरी नाच्यो
जहाँ आफ्नो स्वार्थ, फाइदा र लाभ देखिन्छ उतै दौडिएर चाकडी गर्ने मौकापरस्त अवसरवादी चरित्र।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
जति जोगी आए कानै चिरेका
जुनसुकै नयाँ व्यक्ति वा शासक आए पनि सबै उस्तै असक्षम, स्वार्थी वा भ्रष्ट निस्कनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
जसले मह काढ्छ उसले हात चाट्छ
जो व्यक्तिले कुनै काम वा स्रोत व्यवस्थापनको जिम्मेवारी सम्हाल्छ, उसले केही न केही फाइदा वा अंश पाउनु स्वाभाविक हुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
जुन थालमा खायो उही थालमा थुक्ने
जसको आश्रय, अन्न र सहयोगमा बाँचेको छ, उसैको कुभलो चिताउने वा उसैलाई घात गर्ने घोर कृतघ्नता।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
जो अगुवा, उही बाटो हगुवा
जसले नेतृत्व लिएर सही बाटो देखाउनुपर्ने हो, उसैले अनुशासन र नियम उल्लङ्घन गरेर बाटो बिगार्ने विडम्बना।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
झिँगाको सरापले डिँगो मर्दैन
कमजोर वा तुच्छ व्यक्तिको गाली, सराप वा विरोधले बलियो र शक्तिशाली मानिसको केही पनि बिग्रँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
टाढाका दाजु-भाइभन्दा नजिकको छिमेकी भलो
आपत्विपत् पर्दा टाढा रहेका आफन्तभन्दा छेउमै रहेको असल छिमेकी नै तत्काल सबैभन्दा बढी काम लाग्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
ठट्टा गर्दा लट्टा पर्छ
ठट्टा वा जिस्क्याइको पनि सीमा हुन्छ, जथाभावी जिस्कँदा कहिलेकाहीँ ठूलो झगडा र मनमुटाव निम्तिन सक्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
ठूला माछाले साना माछालाई खान्छ
समाजमा वा राजनीतिमा शक्तिशाली र धनीले सधैँ कमजोर र निर्धाहरूमाथि दमन र शोषण गर्ने नियम।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
डुब्न लागेकालाई सिन्काको सहारा
चरम संकटमा फसेको मानिसले बाँच्न वा उम्कन सानोभन्दा सानो आशा वा सहयोगको पनि सहारा लिन खोज्नु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
ढाँटेको कुरा काटे मिल्दैन
झूट र बनावटी कुरा जतिसुकै चतुर्याइँपूर्वक भने पनि अन्ततः कहीँ न कहीँ बाझिएर पोल खुल्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
ढुङ्गाको भर माटो, माटाको भर ढुङ्गो
समाजमा मानिसहरू एक-अर्कामा अन्तरनिर्भर हुन्छन्, परस्पर सहयोग बिना कोही पनि एक्लै उभिन सक्दैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
तँ कुटे जस्तो गर, म रोए जस्तो गर्छु
दुई पक्ष मिलेर भित्री मिलेमतोमा अरूलाई झुक्याउन बाहिर देखावटी नाटक वा झगडाको नाटक गर्नु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
तातो पानीले घर डढ्दैन
खोक्रो रिस, क्षणिक आक्रोश वा धम्कीले कसैको वास्तविक जग वा ठूलो क्षति पुग्न सक्दैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
तित्राको मुखै बैरी
अनावश्यक रूपमा धेरै बोल्ने वा आफ्नो गुप्त भेद सार्वजनिक गर्ने बानीले आफैँमाथि विनाश निम्त्याउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
तैँ रानी मैँ रानी, को भर्ला कुवाको पानी
सबैले आफूलाई ठूलो र प्रतिष्ठित ठान्ने तर वास्तविक काम र श्रम गर्न कोही पनि अघि नसर्ने अवस्था।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
दूधको दूध, पानीको पानी
सत्य र झूट, असल र खराबलाई निष्पक्ष र स्पष्ट रूपमा छुट्याएर गरिएको न्यायपूर्ण फैसला।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
दूधको साक्षी बिरालो
जुन व्यक्ति आफैँ लोभी वा अभियुक्त हुन सक्छ, उसैलाई साक्षी वा रक्षक बनाउने मूर्खता।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
देख्नेका आँखा फुटे, सुन्नेका सही
आँखाले प्रत्यक्ष देख्ने प्रमाणलाई नमानेर हल्ला र अफवाहको पछि लाग्ने मूर्खता।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
धन देख्दा महादेवका तीन नेत्र
अथाह धनसम्पत्तिको लोभ र आकर्षणले ठूला-ठूला सन्त, ज्ञानी वा त्यागी भनिएकाहरूको पनि मन डगमगाउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
धान खाने मुसो, चोट पाउने भ्यागुतो
अपराध वा बदमासी एउटाले गर्ने तर सजाय र मार निर्दोष अर्कैले भोग्नुपर्ने अन्याय।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
धोबीको कुकुर घरको न घाटको
दुईतिरको लोभ गर्दा वा दुवै ठाउँमा सन्तुष्ट नहुँदा अन्ततः कतैको पनि नभई बेसहारा र अलपत्र हुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
नखाऊँ भने दिनभरिको सिकार, खाऊँ भने कान्छा बाको अनुहार
यता गरौँ ठूलो क्षति र उता गरौँ नैतिक संकट हुने अति कठिन धर्मसंकट वा असमञ्जसको अवस्था।
पूरा विवरण →