नेपाली उखान
असारमा डुल्नेको घर रित्तो
खेती र कामको मुख्य मौसम (असार) मा अल्छी गरेर डुल्ने किसानको भकारी हिउँदमा भोकमरीले रित्तो हुन्छ।
पूरा विवरण →खुला लिपि लोकज्ञान
नेपाली उखान
अर्थ, प्रयोग र नजिकको अङ्ग्रेजी अभिव्यक्तिसहित नेपाली उखानहरूको सङ्ग्रह। जम्मा ४२३ प्रविष्टि।
नेपाली उखान
आँ गर्दा अलङ्कार बुझिन्छ
अति तीक्ष्ण बुद्धि भएको मानिसले सामान्य इसारा वा सुरुको शब्दबाटै सम्पूर्ण भाव वा रहस्य बुझिहाल्नु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आँटी छोरालाई बाघले खाँदैन
दृढ आँट, उच्च मनोबल र साहसी मानिसलाई ठूला-ठूला संकट र भयानक शत्रुले पनि हराउन सक्दैनन्।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आगोको मुखमा बर्कोको बुजो
भीषण विपत्ति वा ज्वालालाई रोक्न अत्यन्त कमजोर र अपर्याप्त साधन प्रयोग गर्ने निरर्थक प्रयास।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आगोको डाह आगोले मार्छ
कडा रोग वा कडा प्रवृत्तिको उपचार उस्तै प्रकृतिको कडा विधिबाट मात्र सम्भव हुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आगोले खाएको वन, लुच्चाले खाएको धन
डढेलोले वन स्वाहा पारे जस्तै धुर्त र फटाहा मानिसले अर्काको धन ठगेर सर्वनाश बनाइदिन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आगो नभई धुवाँ उठ्दैन
कुनै कारण वा यथार्थ आधार बिना समाजमा त्यसै हल्ला वा चर्चा फैलिँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आज मर्यो भोलि ओखती
व्यक्ति वा अवसर समाप्त भइसकेपछि आउने ढिलो सहायता वा साधनको कुनै औचित्य नहुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफू त जोगी खानाको भोगी
बाहिर त्यागी र साधुको भेष देखाउने तर भित्रभित्रै स्वादिष्ट खानपिन र मोजमस्तीको मात्र लोभ गर्ने पाखण्डी।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफू ताक्छ मुढो, बन्चरो ताक्छ घुँडो
आफूले एउटा कुरा चिताए पनि काम वा परिस्थिति अर्कैतिर लागेर परिणाम सोचेजस्तो नहुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफू भलो त जगतै भलो
आफ्नो मन शुद्ध, इमानदार र असल छ भने सम्पूर्ण संसार र समाज पनि आफूप्रति असल र मित्रवत देखिन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफूले चिनेको चौतारो आफैँले भत्काउनु
आफैँले वर्षौँ लगाएर कमाएको साख, प्रतिष्ठा वा सम्बन्ध आफैँले अविवेकपूर्ण काम गरेर नष्ट गर्नु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफैँ त महादेव उत्तानो टाङ, कसले देला वर
जो आफैँ संकट, अभाव र अलपत्र अवस्थामा छ, उसले अरूलाई उद्धार वा वरदान दिने गफ लगाउनु हास्यास्पद हुनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफैँ बोक्सी, आफैँ झाँक्री
समस्या वा षड्यन्त्र पनि आफैँ सिर्जना गर्ने र बाहिर उद्धारकर्ता बनेर समाधानको नाटक पनि आफैँ गर्ने दुर्मुखी चाल।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आफ्नो आङ कन्यायो आफैँलाई छारो
आफ्नै परिवार वा संस्थाको आन्तरिक कमजोरी सार्वजनिक गर्दा उल्टै आफ्नै बेइज्जत र बदनाम हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आमाका अगाडि मावलीको पुर्ख्यौली
जुन व्यक्तिलाई सम्बन्धित विषयको सम्पूर्ण जराकिलो थाहा छ, उसकै अगाडि सोही विषयको धाक वा गफ लगाउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आमाबाबुको मन छोराछोरीमाथि, छोराछोरीको मन ढुङ्गामाथि
आमाबाबुले सन्तानलाई अथाह माया र चिन्ता गर्छन् तर सन्तान भने आमाबाबुप्रति कठोर र उदासीन बनिदिने तितो यथार्थ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आलु खाएर पेडाको धाक
सामान्य वा निम्न स्तरको जीवनशैली वा हैसियत भए पनि ठूला-ठूला धनी र विलासी भएको झूटो धाक देखाउनु।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आवश्यकता नै आविष्कारको जननी हो
मानिसलाई जब कुनै कुराको चरम खाँचो र अभाव पर्छ, तब उसले नयाँ उपाय, प्रविधि र समाधान खोज्न बाध्य हुन्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
आस गरे, भर नपरे
अरूबाट सहयोगको आशा राख्नु स्वाभाविक भए पनि पूर्ण रूपमा अरूकै भर परेर आफ्ना काम रोक्नुहुँदैन।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
इन्द्रसँग वर्षाको कुरा, आमासँग मामाको कुरा
जुन विषयको प्रत्यक्ष अधिपति वा जानकार हो, उसकै अगाडि अज्ञानीले सोही विषयमा सिकाउन खोज्ने मूर्खता।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
इलमीका भागमा मासु, अल्छीका भागमा आँसु
जाँगरिलो र उद्यमशील मानिसले सुख र सम्पन्नता पाउँछ भने अल्छी गर्नेले सधैँ अभाव र पीडा भोग्नुपर्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
ईख नभएको मान्छे र बिख नभएको सर्पको के काम
स्वाभिमान, दृढ संकल्प र आत्मसम्मान नभएको मानिस समाजमा प्रभावहीन र निरर्थक बन्न पुग्छ।
पूरा विवरण →नेपाली उखान
उठ् जोगी फटकार छाला, जहाँ जाला खिरै खाला
कुनै सांसारिक बन्धन, लोभ वा चिन्ता नभएको मुक्त मानिस जहाँ पुगे पनि आनन्द र सत्कारसाथ बाँच्न सक्छ।
पूरा विवरण →